تحقیقات متعدد نشان می¬دهد که پیرامون فراگیری زبان مادری کودک در بسیاری از زبانهای زندة دنیا پژوهشهای گسترده¬ای انجام گرفته است، ولی متأسفانه در مورد زبان فارسی بجز چند کار محدود که آن هم در سالهای اخیر انجام شده تحقیقات قابل ملاحظه¬ای به عمل نیامده است. مقالة حاضر معرف یک مطالعة موردی (Case study) در فراگیری زبان مادری کودک فارسی زبان است که از هفت ماهگی تا سی و چهار ماهگی مراحل مختلف این فراگیری را به دقت پی¬گیر بوده است. هدف اصلی این تحقیق بوده است که روشن نماید آیا کودک فارسی زبان هم مثل سایر کودکان در زبانهای دیگر، زبان مادری خود را فرا می¬گیرد و همان جهانی¬های زبان در مورد او هم مصداق دارد؟ و نیز بررسی شود که در مراحل مختلف فراگیری زبان مادری، این کودک فارسی زبان چگونه آواهای زبانی را تولید می¬کند و سپس از ترکیب آنها به مرحلة واژگانی و سرانجام در مراحل بعدی به نحو زبانی مادریش می¬رسد. در تحقیق حاضر مسئله رشد شناختی کودک نیز از نظر دور نمانده است و همراه با مطالعة مراحل مختلف فراگیری زبان نکات مربوط به آگاهی¬ها و شناخت عمومی او از محیط و اطرافیانش به تدریج ثبت و مورد تحلیل قرار گرفته است. در ضمیمه مقاله " جدول نهایی" A و ادامة آن تحت عنوان "The Final Table" نشانگر تولیدات آوائی کودک از سن 7 الی 34 ماهگی است. جدول دیگری تحت عنوان ضمیمه B چهارچوب مراحل پنجگانه رشد زبانی کودک فارسی زبان را نشان می¬دهد. امید است تحقیقات موردی مشابهی با الهام از تحقیق حاضر از مراحل فراگیری زبان مادری کودکان فارسی زبان به عمل آید تا با مقایسة آنها نتایج ارزنده¬تری حاصل شود.

عدم بازدهی برنامه های درسی گرامر- ترجمه و ساختارگرایی باعث شد که هم معلمین و هم زبانشناسان کاربردی روشهای دیگری را برای ارتقا یادگیری و آموزش زبان به وجود بیاورند. یکی از این روشها گرایش به سوی روند ارتباطی نسبت به فراگیری زبان بود و در این راستا به کارگیری "تکلیف" یکی از این روشهای عملی و اجرایی برای انجام ارتباط راحت است. در سالهای اخیر یادگیری و آموزش تکلیف محوری به خاطر تاثیر به سزایی که در تسهیل فراگیری و کاربرد آن دارد، به صورت گسترده ای مورد استقبال قرار گرفته است. تمایل به تکلیف محوری اساسا از فرضیه درون داد (کرشن، 1981)، فرضیه تعاملی (لانگ، 1981) و دیدگاه اجتماعی- فرهنگی (ویگوتسکی، 1978) به وجود آمده است. اولین بار رویکرد تکلیف محوری به وسیله برنامه درسی روندی (پرابهو، 1987) اجرا گردید. پروژه آموزشی ارتباطی وی که برای اولین بار در مدارس هند انجام یافت، کلا تکلیف محور بود.این روش سعی داد که توانش ارتباطی، کلامی، زبانشناختی، استراتژیکی و اجتماعی- فرهنگی یادگیرنده را از طریق فعالیتهای طبیعی، معتبر، و خلاق بالا ببرد، (مسکوویتز، 1997). خواسته کلی آموزش تکلیف محور، ایجاد انگیزش برای فراگیری از طریق فعالیتهای مبتنی بر معنی و فرم می باشد، (الیس 2004). این مقاله سعی دارد تا ابعاد مختلف آموزشی و یادگیری تکلیف محور را شفاف سازد.

آموزش زبان های خارجی طی سالهای متمادی دستخوش تغییر و تحول گردیده و زبان دیگر به صورت نظری و تحلیلی آموزش داده نمی شود. مهارت استفاده از زبان بیشتر مورد توجه قرار گرفته. لذا هنگام فراگیری زبان خارجی در محیط آموزشی صحبت پیرامون زبان و تجزیه و تحلیل آن اجتناب ناپذیر است و مدرس و زبان آموز از زبانی استفاده می کنند که اصطلاحا به آن «فرازبان metalangage» می گویند. نکته حائز اهمیت نوع فرا زبانی است که بکار برده می شود زیرا می تواند باعث بروز اشتباه و خطا نزد زبان آموز گردد.این مقاله نقش دستور زبان در فراگیری زبان غیر مادری را در روش های مختلف آموزشی (سنتی، شنیداری، سمعی و بصری و ...) مورد توجه قرار می دهد. همچنین نوع دستور زبانی که در این روش ها استفاده می شود بررسی می گردد و تعریف فرا زبان و انواع مختلف آن از دیدگاه چند نظریه پرداز ارائه می شود.

در میان دست اندرکاران زبان آموزی و زبان شناسی کاربردی بسیاری بر این عقیده اند که فراگیری زبان دوم به منزله فراگیری فرهنگ دوم است. برای رسیدن به پاسخی قابل قبول در این زمینه، ابتدا لازم است چند موضوع مربوط به این مقوله مورد بحث قرار گرفته و ابهامات موجود از میان برداشته شود. در این مقاله به مباحثی چون فرهنگ، زبان مالکیت زبان، امپریالیسم زبانی، و جامعه زبانی پرداخته شده و با برجسته کردن ابهامات موجود سعی بر آن است تا میزان درستی نظریه برابری فراگیری زبان دوم با فراگیری فرهنگ دوم مورد بررسی قرار گیرد. بر اساس استدلال ارائه شده، به نظر می رسد تجدید نظر در این زمینه ضرورت دارد.

مقاله حاضر کنش زبانی دو زبانه های آذری زبان و تک زبانه های فارسی زبان را در فرایند یادگیری زبان سوم مورد بررسی قرار می دهد. پژوهش های موجود درباره توانایی های فرازبانی و شناختی زبان آموزان کودک حاکی از این است که دو زبانه ها با توجه به کسب تجارب قبلی در یادگیری زبان دوم، در فراگیری زبان سوم موفق تر بوده و کنش زبانی آنها متفاوت تر از تک زبانه ها خواهد بود. در این تحقیق کنش زبانی دو گروه ده نفری از دو زبانه های آذری زبان و تک زبانه های فارسی زبان پس از آموزش های لازم مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج بدست آمده و تجزیه و تحلیل آماری داده ها نشان می دهد که دو زبانه ها به کمک آگاهی های فرازبانی و تجارب قبلی و با استفاده از تشابهات و تفاوت های بین دو زبان، در فراگیری زبان سوم موفق تر هستند.

در روشهای آموزشی و تربیتی امروز برقرار کردن یک پل ارتباطی بین نظریه و عمل را امری ضروری دانسته اند و آموزش زبانهای خارجی هم از این قاعده مسثنی نیست . اما این ضرورت هرگز از هیچ جهتی به مرحله عمل نرسیده است و در خیلی از موارد مربیان و مدرسان زبانهای خارجی یکی از دو جنبه را رها کرده و برای جنبه دیگر اهمیت بیشتری قائل شده اند .تفاوتها بسیاری بین عادتهای رفتاری زبان آموزان و قابلیتهای ذهنی و هوشی آنها و جود دارد و رفتارهای فرهنگی و اجتماعی آنها نقش بسیار بدیهی را در یادگیری زبان دوم ایفا می کند که در این موارد بر قرار کردن یک نوع منطبق سازی در هر فرد بیت رفتار علمی و کاربردهای نظری او ایجاب می کند .حساسیت هایی که در برابر اشتباهاتی که زبان آموزان مرتکب می شوند وجود دارد در اکثر موارد آنها را وادار می کند تا دست از خلاقیتهایی در زمینه کاربرد زبان بردارند و نسبت به گسترش و کاربردی کردن یادگیرفته های خود کوتاهی نموده یا از آن بگذرند . اما خود آگاهی و عقل گرایی که در نزد بزرگسالانی که زبان خارجی را فرا می گیرند از حد کودکان و نوجوانان بیشتر است .

زبان شناسی مقابله ای با تکیه بر ادعاهای روان شناسی رفتارگرا مبنی بر تاثیر عادتهای زبانی زبان مادری در فراگیری زبان خارجی ، موانع و مشکلات فراگیری یک زبان خارجی را تشخیص داده و در این راستا به یاری زبان آموزان می شتابد. نگارنده در این نوشتار ضمن مقایسه نظامهای نوشتاری ، ساختهای آوایی ، ساخت واژه و ساختهای دستوری دو زبان فارسی و عربی ، به بررسی میزان دشواری فراگیری زبان فارسی برای عرب زبانان و همچنین مشکلات فراگیری زبان عربی برای فارسی زبانان پرداخته است.

اکتساب زبان دوم به معنای فراگیری زبان در جامعه ای است که متکلمان بومی آن زبان در آن زندگی می کنند. این مقاله ده کودک فارسی زبان که زبان انگلیسی را در محیطی نسبتا طبیعی و متناسب با شرایط فراگیری زبان دوم فرا می گرفتند، مورد بررسی قرار داد. هدف تحقیق بررسی حضور یا عدم حضور مقولات واژگانی - دستوری و میزان تداخل زبان اول در مراحل آغازین فراگیری زبان خارجه بود. همچنین دو نظریه عمده پیرامون فراگیری مقولات واژگانی - دستوری یعنی فرضیه درخت کمینه/ ساختار بنیادین اثر وینیکا و یانگ شولتن (1996) و نظریه دسترسی/ انتقال کامل اثر شوارتز و اسپراوز (1996) بررسی شد. در پایان با بررسی میزان کاربرد صحیح فعل ربطی be، این نتیجه حاصل شد که بر خلاف مقولات واژگانی، مقولات دستوری در مرحله اولیه زبان آموزی حضور ندارند و بدون تکیه فراگیر بر زبان اول - هم راستا با نظرات درخت کمینه/ ساختار بنیادین - ظاهر می شوند.

میان گفتار و نوشتار فاصله بسیار است. این فاصله به اندازه ای زیاد است که دانشجویانی که زبان فرانسوی را به عنوان زبان خارجی در کشور خود سالها به گونه سنتی فرا می گیرند، زمانی که برای اولین بار به یک کشور فرانسوی زبان مسافرت می کنند، به دشواری توانائی فهمیدن و صحبت کردن به زبان فرانسوی را دارند و این طور به نظر آنها می رسد که یک زبان ناآشنا را می شنوند. این وضعیت بدون تردید دلیل بر این است که بیشتر دانشجویان در زمان یادگیری خود آموزشی دیده اند که بر پایه دستور زبان فرانسوی نوشتاری بوده و یا گونه ای از زبان گفتاری فرانسوی را که در حقیقت زبان نوشتاری-گفتاری است، فرا گرفته اند.برای زبان آموزان فارسی زبان، فراگیری زبان فرانسوی دشواری دیگری که دارد آن است که زبان فرانسوی و فارسی از دید گونه شناسی با هم تفاوت دارند: از دید گاه ساختاری، آوائی، و گفتار شفاهی. با توجه به دشواری های یاد شده، این نوشتار کوشش دارد نشان دهد که چگونه آهنگ زبان می تواند ما را از ساختار گفت و شنود بین دو زبان آموز پیشرفته در زبان فرانسوی آگاه سازد و نیز چه تفاوت هائی میان گفتار خود فرانسوی زبانان، آنطوری که در کتاب «گرامر آهنگ زبان» یا تئوری پاراگراف گفتاری توسط مورل و دانن بوالو (1998) توصیف شده، وجود دارد. تئوری یاد شده چارچوب این پژوهش قرار گرفته است و شامل چند رشته می شود: 1- تحلیل صوتی یا تحلیل اکوستیک آ هنگ زبان، 2 – آهنگ زبان، 3- تجزیه و تحلیل ساختار نحوی و ساختار واژه ای، 4- تجزیه و تحلیل سخنگوئی. اضافه بر این، تئوری بیان که توسط کولیولی (1990) گسترش یافته است را هم در بر می گیرد.